🏷️ धडा 05 — Variables आणि quoting: name tags

📍 तुम्ही इथे आहात: 12 पैकी धडा 05 · पुढे: lesson-06-conditions-loops

📦 या ब्रँचमध्ये काय आहे

धडे 01–05. गोष्टींना नाव देणे, ते परत वाचणे, आणि चालणाऱ्या scripts ना धोकादायक scripts पासून वेगळे करणारा quoting चा नियम.

bin/school.sh — REGISTER="${SCHOOL_REGISTER:-…}", ${1:?enrol needs NAME}, आणि प्रत्येक "$name" quotes मध्ये

🧒 5 वर्षांच्या मुलाला समजावल्यासारखे

variable म्हणजे एका value वरचा name tag: REGISTER=data/register.csv. $REGISTER म्हटले की केअरटेकर tag वाचतो. पण केअरटेकर शब्दशः ऐकतो: value मध्ये space असेल आणि तुम्ही तिच्याभोवती quotes घातले नसतील, तर त्याला दोन शब्द ऐकू येतात. "$name" नेहमी एकच गोष्ट असते. $name म्हणजे "spaces वर तोडा आणि कोणताही * expand करा". या फरकाने कोणत्याही virus पेक्षा जास्त files delete केल्या आहेत.

🗺️ आकृती

flowchart LR
  A["name='My Report'"] --> B["rm \"$name\"  → rm 'My Report'  (1 argument)"]
  A --> C["rm $name  → rm My Report  (2 arguments, both wrong)"]

❓ काय

spaces शिवाय assign करा: X=value. वाचा: $X किंवा ${X}. export X तो child processes ना दिसू देतो (environment); साधे variables याच shell मध्ये राहतात.
"$X" तो अखंड ठेवतो. '$X' म्हणजे जसाच्या तसा text. unquoted $X तुटतो आणि glob होतो.
Defaults आणि पहारे: ${X:-default} · ${X:?message} (unset असेल तर exit) · ${X:=default} (तो set सुद्धा करतो).
$(cmd) output पकडतो · $((a + b)) गणित · $# संख्या · $@ सगळे arguments · $? शेवटचा exit code · $$ हा PID · $0 script.
${X//a/b} बदला · ${X%.csv} शेवटचा भाग काढा · ${#X} लांबी.

🤔 का

DIR unset असताना rm -rf $DIR/ expand होऊन rm -rf / होतो. ${DIR:?} चालायला नकार देतो; "$DIR" space असलेला path अखंड ठेवतो; set -u (धडा 08) typo पकडतो. Quoting ही शैली नाही; ती सुरक्षितता आहे.

🔧 कसे (या repo मध्ये)

school.sh मधला प्रत्येक variable quoted आहे. REGISTER ला एक default आहे जो environment बदलू शकते; enrol ${1:?…} ने आपले arguments मागतो; valid_class [[ " $CLASSES " == *" $1 "* ]] ने सदस्यत्व तपासतो — quotes च्या आतल्या spaces मुद्दाम ठेवलेल्या आहेत.

🧪 करून पाहा

name="Zoya Khan"; printf '[%s]\n' $name; printf '[%s]\n' "$name"     # 2 arguments vs 1
SCHOOL_REGISTER=/tmp/reg.csv bin/school.sh list; echo "exit $?"       # the default, overridden — and missing
cp data/register.csv /tmp/reg.csv && SCHOOL_REGISTER=/tmp/reg.csv bin/school.sh list --class 3B
bin/school.sh enrol; echo "exit $?"                                    # ${1:?} refuses
n=$(bin/school.sh list 2>/dev/null | tail -n +2 | wc -l); echo "students: $((n))"

✅ तपासा — तुम्हाला काय दिसायला हवे

[Zoya] [Khan] आणि मग [Zoya Khan]; नसलेली नोंदवही स्पष्ट message सह 1 ने exit होते; copy केलेली नोंदवही 3B दाखवते; arguments शिवाय enrol enrol needs NAME छापतो आणि 1 ने exit होतो; students: 5.

🏁 तुम्ही आत्ताच काय सिद्ध केले

तुम्ही value सुरक्षितपणे वाचू शकता, तिला default देऊ शकता, ती मागू शकता, आणि एका ठोस input ने quotes का महत्त्वाचे हे समजावू शकता.

⚠️ नेहमीच्या चुका

X = value (spaces): X नावाचा command चालवतो.
for f in $(ls): spaces वर तुटतो. for f in * वापरा.
export मधली secrets जी प्रत्येक child process — आणि ps e — पाहू शकतो.

🏭 प्रत्यक्ष वापरात हे का महत्त्वाचे: deploy script मधल्या space असलेल्या एका unquoted path ने एकदा Steam for Linux वर /usr पुसून टाकले. उपाय होता quotes ची एक जोडी आणि ${VAR:?}.

⏭️ पुढे

धडा 06 — conditions आणि loops: केअरटेकर exit codes वरून निर्णय घेतो.

🏷️ Lesson 05 — Variables & quoting: name tags

📍 You are here: Lesson 05 of 12 · Next: lesson-06-conditions-loops

📦 What's in this branch

Lessons 01–05. Naming things, reading them back, and the quoting rule that separates working scripts from dangerous ones.

bin/school.sh — REGISTER="${SCHOOL_REGISTER:-…}", ${1:?enrol needs NAME}, and every "$name" in quotes

🧒 Explain like I'm 5

A variable is a name tag on a value: REGISTER=data/register.csv. Say $REGISTER and the caretaker reads the tag. But the caretaker is literal: if the value has a space in it and you did not put quotes around it, they hear two words. "$name" is one thing, always. $name is "split it on spaces and expand any *". That difference has deleted more files than any virus.

🗺️ Diagram

flowchart LR
  A["name='My Report'"] --> B["rm \"$name\"  → rm 'My Report'  (1 argument)"]
  A --> C["rm $name  → rm My Report  (2 arguments, both wrong)"]

❓ What

Assign with no spaces: X=value. Read: $X or ${X}. export X makes it visible to child processes (the environment); plain variables stay in this shell.
"$X" keeps it whole. '$X' is the literal text. Unquoted $X splits and globs.
Defaults and guards: ${X:-default} · ${X:?message} (exit if unset) · ${X:=default} (set it too).
$(cmd) captures output · $((a + b)) arithmetic · $# count · $@ all arguments · $? last exit code · $$ this PID · $0 the script.
${X//a/b} replace · ${X%.csv} strip suffix · ${#X} length.

🤔 Why

rm -rf $DIR/ with DIR unset expands to rm -rf /. ${DIR:?} refuses to run; "$DIR" keeps a space-containing path whole; set -u (lesson 08) catches the typo. Quoting is not style; it is safety.

🔧 How (in this repo)

Every variable in school.sh is quoted. REGISTER has a default the environment can override; enrol demands its arguments with ${1:?…}; valid_class tests membership with [[ " $CLASSES " == *" $1 "* ]] — spaces inside the quotes on purpose.

🧪 Try it

name="Zoya Khan"; printf '[%s]\n' $name; printf '[%s]\n' "$name"     # 2 arguments vs 1
SCHOOL_REGISTER=/tmp/reg.csv bin/school.sh list; echo "exit $?"       # the default, overridden — and missing
cp data/register.csv /tmp/reg.csv && SCHOOL_REGISTER=/tmp/reg.csv bin/school.sh list --class 3B
bin/school.sh enrol; echo "exit $?"                                    # ${1:?} refuses
n=$(bin/school.sh list 2>/dev/null | tail -n +2 | wc -l); echo "students: $((n))"

✅ Verify — what you should see

[Zoya] [Khan] then [Zoya Khan]; the missing register exits 1 with a clear message; the copied one lists 3B; enrol without arguments prints enrol needs NAME and exits 1; students: 5.

🏁 What you just proved

You can read a value safely, give it a default, demand it, and explain with a concrete input why the quotes matter.

⚠️ Common mistakes

X = value (spaces): runs a command called X.
for f in $(ls): breaks on spaces. Use for f in *.
Secrets in export that every child process — and ps e — can see.

🏭 Why this matters in production: an unquoted path with a space in a deploy script once wiped /usr on Steam for Linux. The fix was one pair of quotes and ${VAR:?}.

⏭️ Next

Lesson 06 — conditions & loops: the caretaker decides with exit codes.

← Previoustext tools Next →conditions loops

This page is the lesson's README from the lesson-05-variables-quoting branch, shown here so the whole School stays on one site. Code files open on GitHub at the same branch.